علل خانه گريزي دختران

عوامل مختلفي زمينه ساز فرار دختران است، بر خلاف نظراتي که فقط خانواده و اجتماع را مسئول به وجود آمدن آن مي دانند، مي توان گفت فرار دختران يک پديده چند عاملي است.

الف– علل فردي:
از جمله عوامل زمينه ساز فردي در فرار دختران مي توان به اختلالات شخصيتي، پرخاشگري هاي گوناگون، رفتارهاي ناسازگارانه،‌ خودزني و خودکشي و ديگر رفتارهاي نابهنجار ديگر چه قبل و چه بعد از فرار و دستگير شدن اشاره کرد.
اضطراب و افسردگي هم در بيشتر نوجوانان فراري به چشم مي خورد؛ نوجواني که اختلال اضطراب دارد در زمان هاي حساس و هيجاني قادر به کنترل رفتار خود نيست و نمي تواند خود را آرام کند، کارهايي انجام مي دهد که مشکلات او را تشديد مي کند و در نتيجه ايجاد شکاف ميان او و خانواده ، از منزل فرار مي کند.
از ديگر علل فردي موثر بر فرار دختران ويژگي هاي دوره نوجواني و بلوغ است، قرارگرفتن در سن بلوغ از نظر عاطفي، فکري و جسمي براي فرد تبعاتي را به همراه دارد، در آن جمله مي توان به تفکر فرد درباره زندگي، شرايط موجود و مقايسه آن با اطرافيان ياد کرد؛ نوجوان ديگر رفتارهايي را که در گذشته تحمل مي کرد، نمي پذيرد و اين سرکشي به رفتارهاي پرخاشگرانه و در صورت برخورد نامناسب با آن به فرار منجر شود .

ب- علل خانوادگي:
به اعتقاد بسياري از روانشناسان و جامعه شناسان ريشه اصلي آسيب هاي اجتماعي از جمله فرار، خانواده است.
عدم توجه به مسائل تربيتي فرزندان، وجود اختلافات زناشويي، طلاق، اعتياد والدين، بي سرپرستي و يا ( آسان گيري و يا سخت گيري بيش از حد والدين)،‌ زندگي با ناپدري و نامادري، خشونت، تبعيض بين فرزندان، فقراقتصادي،‌ آداب و رسوم قومي خصوصا در مورد ازدواج دختران،‌ ازدواج هاي اجباري، ضعيف بودن اعتقادات مذهبي خانواده و سواد والدين از جمله علل خانوادگي موثر بر فرار دختران است .

ج-علل اجتماعي:
افزايش ناهنجاري ها و ضد ارزش هايي مانند بدحجابي و مدگرايي بي شک بر روي افراد جامعه اثرگذار است؛ در اين ميان تاثيرپذيري نوجوانان به مراتب بيشتر است چرا که هنوز نوجوان هويت خود را بازشناسي نکرده و به تکامل نرسيده است، بنابراين ارزش ها و ضد ارزش ها بايد کاملا در مسيري باشد که نوجوان را براي يافتن هويت واقعي مذهبي و ملي خود ياري کند.
اعتياد والدين و اجبار دختران براي تهيه مواد نيز از ديگرعوامل موثر بر خانه گريزي دختران است.
الگوبرداري و تاثيرپذيري مستقيم از تلويزيون و فيلم هاي به نمايش درآمده در آن هم واقعيتي انکارناپذير در فرار دختران است.
 

پيامدهاي خانه گريزي دختران

فرار از خانه بر سه عنصر فرد، خانواده و جامعه تاثيراتي جبران ناپذير مي گذارد که در ذيل به بررسي آنها مي پردازيم:

الف- پيامدهاي خانه گريزي بر فرد:
فرار با ضريب 99% با آسيب همراه است و بيشترين اين آسيب ها را بر فرد فراري بر جاي مي گذارد، دختران پس از فرار با خيلي مسائل و بزه ها آشنا مي شوند که بر شخصيت آنها تاثيرمي گذارد و از طرف ديگر چون معتقد است که با فرار تمام پل هاي پشت سرش را خراب کرده دچار آسيب هاي شديدتري مي شود که به چند نمونه اشاره مي کنيم:
گرفتار شدن در دام شبکه هاي قاچاق دختران و زنان جوان: تجاوز، اجبار و تحميل که به خاطر نداشتن مکان و سرپناه مناسب بعد از فرار دچار آن مي شوند و افراد سودجو و باندهاي فساد به اين بهانه آنها را فريب داده و وسيله درآمد خود قرار مي دهند، آمارها نشان داده است که دختران فراري در همان 24 ساعت اول پس از فرار مورد سوء استفاده جنسي قرار مي گيرند.
انگ اجتماعي و عدم امکان بازگشت به شرايط گذشته: دختراني که بعد از فرار دوباره به خانه بر مي گردند، با برخوردهاي توهين آميز اطرافيان روبرو مي شوند و اين مسئله آنها را مخمصه اي شديدتر از قبل گرفتار مي کند.

ب- پيامدهاي خانه گريزي بر خانواده:
از مهمترين پيامدهاي فرار در خانواده ، ايجاد مشکلات عاطفي و روحي رواني براي اعضاي خانواده خصوصا پدر و مادر است، رفتار والدين پس از فرار فرزند در برخورد با فرزندان ديگر تغيير مي کند، آنها بدون بررسي دقيق مسئله فرار فرزندشان، شيوه تربيتي خود را تغيير مي دهند و به شدت سخت گير مي شوند و يا بيش از حد فرزندان خود را آزاد مي گذارند .

ج- پيامدهاي خانه گريزي بر جامعه:
چون فرار دختران منجر به فساد و جرايم ديگر مي شود مبارزه با آنها مستلزم صرف زمان و هزينه هاي هنگفتي براي جامعه خواهد بود.



راهکارهاي پيشگيري و کاهش آسيب هاي اجتماعي فرار :

طي سال هاي اخير براي پيشگيري اوليه و ثانويه از اين آسيب اجتماعي مراکزي ايجاد شده است که به ساماندهي دختران فراري مي پردازند، با وجود اين هنوز هم شاهد اين بحران اجتماعي هستيم، کارشناسان راهکارهاي متعددي را براي پيشگيري از اين معضل پيشنهاد مي کنند.

الف- برطرف کردن فقر:
منظور از فقر، فقر فرهنگي و عاطفي است نه فقط فقر اقتصادي،‌ با توجه به اينکه پديده دختران فراري در خانواده هاي پرجمعيت بيشتر ديده مي شود از طرفي مبدا دختران فراري غالبا شهرهاي کوچک و مناطقي است که ساکنانش بسيار متعصبانه رفتار مي کنند، خانواده ها بايد بدانند محدود کردن بيش از حد دختران، منع کردن آنها از تحصيل و اقداماتي از اين دست سعادت به همراه ندارد.

ب- پررنگ کردن مذهب:
ترويج عقايد مذهبي و ديني و دروني کردن آن براي نوجوانان و جوانان از عوامل مهم کاهش فرار جوانان است که بايد مورد توجه خانواده قرار گيرد و فرزندان خود را به رعايت اصول مذهبي و انجام فرائض ديني تشويق کنند زيرا مقيد بودن به فرائض ديني سد محکمي در پيشگيري از آسيب ها و معضلات اجتماعي است.

ج- ارائه آموزش هاي مختلف به به والدين در خصوص نحوه رفتار با فرزندان از طريق رسانه هاي گروهي خصوصا راديو و تلويزيون:
بچه ها بايد اطمينان کنند که هر اتفاق بدي که برايشان افتاده باشد با صحبت کردن درباره آن با پدر و مادرشان وضع از آنچه که هست خرابتر نمي شود، ايجاد يک رابطه سالم بين اعضاي خانواده، تبعيض قائل نشدن والدين بين فرزندان، شناخت و آگاهي والدين از روحيات جوانان، حمايت از حقوق اجتماعي زنان، استفاده از مددکاران و مشاوران با تجربه در مدارس، پارک ها، ترمينال ها و راه آهن براي شناسايي دختران فراري، رفع موانع قانوني برخورد با والديني که نوجوانان و کودکان خود را مورد آزار و اذيت قرار مي دهند.
فراهم کردن زمينه اشتغال سالم و مناسب براي دختراني که دوره بازپروري را در مراکز اصلاح و تربيت گذرانده اند و انجام تحقيقات گسترده درباره علل خانه گريزي و فرار مجدد دختران از ديگر راهکارهاي پيشگيري از اين اسيب اجتماعي است.



هشدارهائي به والدين

مهم ترين عامل فرار دختران عدم توجه و بي احترامي، آزار و اذيت آنان، محدوديت و محروميت شديد، سردي روابط و کم محبتي، تبعيض قائل شدن، آشفتگي خانواده، طلاق، روابط دوستي ناسالم به ويژه دوستي با جنس مخالف، اصرار بر ازدواج اجباري و ناآگاهي والدين از خصوصيات دوره نوجواني و بلوغ است.

به فرزندانتان توجه و محبت کافي ابراز و براي آنان ارزش و احترام قائل شويد و براي آنان هم وقت صرف کنيد. ميان فرزندانتان به ويژه در مورد دختران تبعيض و تفاوت قائل نشويد.

با تربيت صحيح و اسلامي و کاشتن ايمان در دل فرزندانتان براي آنان مصونيت ايجاد کنيد نه محدوديت و محروميت .

خانه و خانواده محل آرامش، اگر امنيت و لذت فرزندان نباشد آنها به دنبال پناهگاهي بيرون از خانه مي گردند .

اختلافات و مشاجرات خانوادگي، ضرب و شتم و کتک کاري در خانواده ، زمينه فرار کودکان به ويژه دختران را آماده مي کند .

روزانه حداقل 15 دقيقه زمان براي هر کدام از بچه هاي خود به صورت فردي اختصاص دهيد و با آنها ارتباط برقرار کنيد .

سعي کنيد با دوستان فرزندان ارتباط برقرار کنيد و با آنها آشنا شويد .

به علائق و سرگرمي هاي فرزندتان احترام بگذاريد و به همراه دوستان آنها در اين سرگرمي ها شرکت کنيد .

به جاي انتقاد از فرزندتان از رفتار او انتقاد کنيد